ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 5 ਸਤੰਬਰ: ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਉਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਟੋਗੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ 164 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਮਤੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਸਮੇਤ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
‘ਕੋਰੈਕਟ ਦਾ ਮੈਪ’ ਨਾਮਕ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ‘ਮੇਰਕੇਟਰ’ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਇਕੁਅਲ ਅਰਥ’ ਵਰਗੇ ਬਰਾਬਰ ਖੇਤਰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1569 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮੇਰਕੇਟਰ ਨਕਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਟੋਗੋ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਰੌਬਰਟ ਡੁਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਕਸ਼ੇ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ, ਜਦਕਿ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਮੇਰਕੇਟਰ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਲਏ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੋਟਿੰਗ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।
ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਤਲ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਟੀਕਤਾ ਲਿਆਉਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਹ ਮਤਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮੇਰਕੇਟਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਬਿਨਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਬਾਧਕਾਰੀ ਸੁਝਾਅ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
