ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ 109 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੇਠ ਜੁੰਮਾਲਾਲ ਰੁਠੀਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ 4 ਜੂਨ 1917 ਦਾ ਉਹ ਅਸਲੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭੋਪਾਲ ਏਜੰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 35,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ “ਵਾਰ ਲੋਨ” (War Loan) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਫਰੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਹੱਥ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵਕੀਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਡੈਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਆਫਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਾਧਿਆ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਮੇਲ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਪਰੋਕਤ ਸੇਠ ਜੁੰਮਾਲਾਲ ਰੁਠੀਆ ਦਾ ਹੀ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਸਦੀਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਫ਼ਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਬੂਤ ਮੰਗੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੇਠ ਜੁੰਮਾਲਾਲ ਰੁਠੀਆ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਫ਼ੀਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੋਲਜ਼ ਰੌਇਸ ਗੱਡੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਜੁੰਮਾਲਾਲ ਰੁਠੀਆ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਰਕਮ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੁਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ ਰਕਮ 35,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ‘ਤੇ ਬਣਦਾ ਵਿਆਜ, ਕੰਪਾਊਂਡਿੰਗ ਇੰਟਰੈਸਟ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਬੌਂਡਸ (ਜਿਵੇਂ ਵਾਰ ਲੋਨ ਅਤੇ ਕਨਸੌਲੀਡੇਟਿਡ ਲੋਨ) ਦਾ ਅਰਬਾਂ ਪੌਂਡ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਚੁਕਾਇਆ ਸੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰੁਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਜਾਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਇਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਟਕਦੇ ਆ ਰਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
