ਕਾਠਮੰਡੂ, 29 ਅਗਸਤ: ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਈ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 547 ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,500 ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 290 ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੈਟੇਲਾਇਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇਪਾਲ-ਤਿਬੱਤ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟ ਕੇ 5,200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 4.4 ਤੀਵਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਮਲਬੇ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਲ੍ਹੈਂਡੇ ਖੋਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਬਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ ਮਹਿਜ਼ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਅੰਦਰ 9 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ। ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੱਗੇ ਕਈ ਜਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗੇ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਬਾਰੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਵਿਕਾਸ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਹੁਣ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਠੋਸ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
